จีนเตรียมสกัดต่างชาติใช้งานโมเดล AI พร้อมยกระดับเป็นสินทรัพย์ความมั่นคงของชาติ

ทางการจีนเดินหน้าจัดการประชุมร่วมกับบริษัทเทคโนโลยีชั้นนำระดับประเทศในช่วงเดือนที่ผ่านมา เพื่อพิจารณามาตรการจำกัดการเข้าถึงโมเดล AI ตัวท็อป หรือ Frontier Model จากต่างประเทศ ความเคลื่อนไหวนี้สะท้อนให้เห็นว่าจีนกำลังยกระดับเทคโนโลยี AI ให้เป็นสินทรัพย์วิกฤตแห่งชาติที่ต้องได้รับการควบคุมขั้นสูงสุด ซึ่งเป็นทิศทางเดียวกับแนวทางของสหรัฐอเมริกาในปัจจุบัน

การประชุมดังกล่าวนำโดยกระทรวงพาณิชย์ของจีน พร้อมด้วยหน่วยงานวางแผนแห่งรัฐ (NDRC) โดยมีตัวแทนจากยักษ์ใหญ่ด้านเทคโนโลยีอย่าง Alibaba, ByteDance และสตาร์ทอัปดาวรุ่ง Z.ai เข้าร่วมหารือ ประเด็นหลักคือการพิจารณากำหนดข้อจำกัดในการใช้งานโมเดล AI ตัวท็อป ทั้งรูปแบบ Closed-source และ Open-weight โดยมีวาระสำคัญดังนี้

• เจ้าหน้าที่เสนอให้การรั่วไหลหรือการโจรกรรมเทคโนโลยี AI ที่เป็นความลับทางการค้า ถือเป็นความผิดร้ายแรงภายใต้กฎหมายความมั่นคงแห่งชาติ
• เล็งออกมาตรการจำกัดกลุ่มนักลงทุนที่สามารถให้เงินทุนแก่สตาร์ทอัปด้าน AI ภายในประเทศ เพื่อป้องกันการแทรกแซงจากต่างชาติ

ปัจจุบันยังไม่มีความชัดเจนถึงขอบเขตของมาตรการหรือกรอบเวลาบังคับใช้ แต่มักุ่งเน้นไปที่การควบคุมโมเดลที่จะถูกพัฒนาขึ้นในอนาคต เพราะนับตั้งแต่การเปิดตัวโมเดล R1 ของ DeepSeek เมื่อปีที่ผ่านมา เทคโนโลยี AI จากจีนได้รับความนิยมอย่างมากในตลาดโลกด้วยจุดเด่นด้านต้นทุนที่ต่ำและประสิทธิภาพที่เพิ่มขึ้นอย่างก้าวกระโดด การตัดสินใจจำกัดการเข้าถึงผลิตภัณฑ์เหล่านี้จะสร้างแรงกระเพื่อมโดยตรงต่อตลาด AI ทั่วโลก และจะส่งผลให้ต้นทุนการดำเนินงานของภาคธุรกิจที่พึ่งพาเทคโนโลยีเหล่านี้พุ่งสูงขึ้น

ปัจจุบัน โมเดล Qwen ของ Alibaba และ Doubao ของ ByteDance ถือเป็นโมเดลที่ถูกใช้งานอย่างแพร่หลายที่สุดในจีน ในขณะที่ Z.ai สร้างแรงสั่นสะเทือนในซิลิคอนแวลลีย์จากการพัฒนาโมเดล GLM-5.2 ที่มีขีดความสามารถเทียบเคียงกับโมเดลชั้นนำของสหรัฐฯ แต่มีต้นทุนที่ถูกกว่าหลายเท่าตัว

ขณะเดียวกันจีนเริ่มใช้มาตรการปกป้อง AI ภายในประเทศมาตั้งแต่ต้นปีที่ผ่านมา ไม่ว่าจะเป็นการที่รัฐบาลจีนสั่งระงับ Meta ในการเข้าซื้อกิจการ Manus ซึ่งเป็นสตาร์ทอัป AI ของจีนด้วยมูลค่า 2 พันล้านดอลลาร์, การเปิดการสอบสวน Manus และสตาร์ทอัป AI แห่งอื่น ๆ ที่ย้ายฐานการดำเนินงานไปต่างประเทศ เพื่อตรวจสอบว่ามีการละเมิดกฎหมายควบคุมการส่งออกหรือไม่

รวมถึงการที่ผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมายของจีนเสนอให้มีการใช้ระบบจัดการความเสี่ยง โดยเครื่องมือ AI ทั่วไปจะต้องจดทะเบียน เทคโนโลยีขั้นสูงต้องผ่านการตรวจสอบความมั่นคง และ Frontier Model ที่มีความอ่อนไหวสูงสุดจะถูกห้ามปล่อยสู่สาธารณะหรือถูกจำกัดให้ใช้งานได้เฉพาะภายในประเทศเท่านั้น

ที่มา: https://www.reuters.com/world/beijing-is-looking-curbing-overseas-access-chinas-top-ai-models-sources-say-2026-07-07