พลิกโฉมสาธารณสุขไทย! “AI ช่วยอ่านผลเอ็กซเรย์” สปสช. ส่งเสริมและผลักดันใช้แล้วกว่า 610 โรงพยาบาลทั่วประเทศ [Guest Post]

คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล ประกาศความสำเร็จครั้งสำคัญในการยกระดับวงการสาธารณสุขไทย ด้วยการส่งนวัตกรรมปัญญาประดิษฐ์ (AI) สัญชาติไทยช่วยวิเคราะห์ภาพเอ็กซเรย์ทรวงอก ซึ่งปัจจุบันได้รับการขยายผลและเปิดให้ใช้งานจริงในโรงพยาบาลเครือข่ายสาธารณสุขแล้วกว่า 610 แห่งทั่วประเทศ ช่วยปลดล็อกข้อจำกัดด้านการขาดแคลนรังสีแพทย์ในพื้นที่ห่างไกล และสร้างความเท่าเทียมในการเข้าถึงการรักษาพยาบาลที่มีคุณภาพสูงให้กับประชาชนไทย

 

นวัตกรรมดังกล่าวได้รับการพัฒนาโดย SiAiR (Siriraj AI in Radiology) Laboratory หน่วยงานภายใต้ภาควิชารังสีวิทยา คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล ซึ่งก่อตั้งขึ้นตั้งแต่ปี พ.ศ. 2562 โดยมีพันธกิจหลักในการวิจัยและพัฒนาเทคโนโลยี AI ที่มีประสิทธิภาพสูงเพื่อนำมาใช้งานได้จริงในทางการแพทย์ ช่วยสนับสนุนรังสีแพทย์ในการตรวจวินิจฉัยโรคได้อย่างแม่นยำและรวดเร็ว โดยตลอดระยะเวลาที่ผ่านมา SiAiR ได้สร้างสรรค์ผลงานนวัตกรรมรวมแล้วกว่า 16 ผลงาน ทั้งที่นำมาประยุกต์ใช้งานจริงแล้วและกำลังอยู่ในกระบวนการเตรียมความพร้อมเพื่อใช้งานในอนาคต

รูปที่ 1  โปรแกรมปัญญาประดิษฐ์วินิจฉัยภาพรังสีของทรวงอก

หนึ่งในผลงานชิ้นสำคัญที่ประสบความสำเร็จอย่างเป็นรูปธรรม คือ โปรแกรมปัญญาประดิษฐ์วิเคราะห์ภาพเอ็กซเรย์ทรวงอก ที่ทางหน่วยงานได้ร่วมมือกับ บริษัท เพอร์เซ็ปทรา จำกัด (Perceptra) พัฒนาสู่ผลิตภัณฑ์ในเชิงพาณิชย์ ซึ่งผ่านการรับรองมาตรฐานจากหน่วยงานระดับสากลและระดับประเทศ อาทิ ราชวิทยาลัยรังสีแพทย์แห่งประเทศไทย, สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) ของไทย และ Singapore FDA รวมถึงได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นผลิตภัณฑ์ในบัญชีนวัตกรรมไทยเมื่อเดือนธันวาคม พ.ศ. 2566

ทำให้ทางบอร์ด สปสช. อนุมัติสิทธิประโยชน์ดังกล่าวเพื่อนำไปใช้จริงในโรงพยาบาลเครือข่ายสาธารณสุขแล้วถึง 610 แห่งทั่วประเทศ (ในเดือน เม.ย. 2569 ที่ผ่านมา) ช่วยแบ่งเบาภาระของโรงพยาบาลในต่างจังหวัดที่ขาดแคลนรังสีแพทย์เฉพาะทาง ทำให้ผู้ป่วยในพื้นที่ห่างไกลได้รับผลตรวจที่แม่นยำเท่าเทียมกับคนในเมืองหลวง อีกทั้งยังช่วยลดเวลาและค่าใช้จ่ายในการเดินทาง มอบชีวิตใหม่ที่เข้าถึงการแพทย์ได้อย่างรวดเร็วและทั่วถึง

รูปที่ 2  ผลงานนวัตกรรมปัจจุบันรวมทั้งสิ้น 16 ผลงาน

สำหรับเบื้องหลังสำคัญของการเรียนรู้ของปัญญาประดิษฐ์นั้น ได้ใช้คอมพิวเตอร์ที่มี GPUs สมรรถนะสูงและเป็นเครื่องที่มีเสถียรภาพ มีหน่วยความจำขนาดใหญ่ที่มีความเร็วสูงในการรับส่งข้อมูล โดยได้ใช้ระบบซูเปอร์คอมพิวเตอร์ Cray Computer จาก HPE ร่วมกับระบบจัดเก็บข้อมูล WekaIO Cluster ขนาดใหญ่ ทำให้สามารถลดเวลาในการเรียนรู้ของตัวปัญญาประดิษฐ์ทำให้ทางหน่วยงานสามารถผลิตผลงานที่คุณภาพสูงได้อย่างรวดเร็ว

ความร่วมมือและการพัฒนาอย่างไม่หยุดยั้งของศิริราชพยาบาลในครั้งนี้ ไม่เพียงแต่ช่วยยกระดับคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยให้ได้รับการรักษาที่รวดเร็วและปลอดภัยขึ้นในปัจจุบัน แต่ยังถือเป็นรากฐานและแพลตฟอร์มสำคัญในการต่อยอดองค์ความรู้ทางการแพทย์สมัยใหม่ ช่วยสร้างบุคลากรผู้เชี่ยวชาญ และเตรียมความพร้อมของระบบสาธารณสุขไทยในการรับมือกับโรคอุบัติใหม่ที่จะเกิดขึ้นในอนาคตเพื่อความยั่งยืนของสังคมไทย

สอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่: หน่วย AI สาขารังสีวินิจฉัย ภาควิชารังสีวิทยา คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล